Tüketici güveni eylülde 12 yılın en düşük seviyesinde

ABD’de tüketici güveni, yüksek akaryakıt fiyatları ve ekonomik belirsizliklerin etkisiyle eylülde 81,9’a gerileyerek 12 yılın en düşük seviyesini gördü.

ABD’de tüketici güveni, yüksek akaryakıt fiyatları ve ekonomik görünümle ilgili kaygıların etkisiyle eylülde yeniden geriledi. Conference Board tarafından açıklanan Tüketici Güveni Endeksi, ağustosta aşağı yönlü revize edilen 88,6 seviyesinden 81,9’a düştü. Bu değer, 2014’ten bu yana kaydedilen en düşük seviye olurken ekonomistlerin 89 puanlık beklentisinin de oldukça altında kaldı.

1-23 Eylül tarihleri arasında gerçekleştirilen araştırma döneminde politika faizindeki artış ve devam eden jeopolitik gerilimler de etkili oldu. LPL Financial Başekonomisti Jeffrey Roach, istihdam olanaklarının azaldığına inanan Amerikalıların konut, otomobil ve yüksek fiyatlı ürün alımlarını ertelediğini belirterek, tablonun tatil sezonundaki harcamalar açısından uyarı niteliği taşıdığını söyledi.

Conference Board Başekonomisti Dana M. Peterson, endeksin önceki iki aydaki zayıflamanın ardından eylülde belirgin biçimde bozulduğunu ifade etti. Mevcut Durum Endeksi, ağustosta aşağı yönlü revize edilen 117,2 seviyesinden 109,3’e geriledi. Tüketicilerin iş gücü piyasasına ilişkin değerlendirmeleri zayıflarken, mevcut iş koşullarına yönelik karamsarlık da arttı. İş koşullarının kötü olduğunu belirtenlerin sayısındaki yükseliş, düşüşte önemli rol oynadı.

Geleceğe ilişkin beklentiler de zayıfladı

Tüketicilerin gelecek döneme ilişkin beklentilerini ölçen Beklentiler Endeksi ise ağustosta yukarı yönlü revize edilen 69,5 seviyesinden 63,6’ya indi. Gelir, iş koşulları ve istihdam piyasasına ilişkin üç göstergenin tamamında gerileme görüldü. Mevcut iş koşullarına dair değerlendirmeler, Eylül 2024’ten bu yana ilk kez negatif bölgeye geçti.

Endeks böylece üst üste üçüncü ay düşerken, beklentiler 80 eşiğinin altında 20. ayını tamamladı. Conference Board, bu seviyenin genellikle yaklaşan resyon riskine işaret ettiğini belirtiyor. Tüketicilerin ekonomik görünümü etkileyen unsurlara ilişkin yanıtlarında fiyatlar, mal ve hizmet maliyetleri ile özellikle petrol ve akaryakıt fiyatları öne çıktı. Savaş ve çatışmalara yönelik değerlendirmeler gerilese de yüksek seviyesini korudu; siyaset, ticaret ve istihdam da sık dile getirilen başlıklar arasında yer aldı.

Güven, altı aylık hareketli ortalama temelinde tüm yaş gruplarında ve gelir gruplarının neredeyse tamamında azaldı. Daha yüksek gelirli kesimler genel olarak daha iyimser kalırken, 125 bin-149 bin dolar arasında hane geliri bulunan grupta son altı ayın en belirgin düşüşü kaydedildi. Kuşaklar arasında güvenin en yüksek olduğu grup Z Kuşağı olurken onu milenyum kuşağı izledi. X Kuşağı, bebek patlaması kuşağı ve Sessiz Kuşak tüketicilerindeki gerileme sürdü. Demokratlar, Cumhuriyetçiler ve bağımsızlarda da güven düşüş gösterdi.

Tüketicilerin 12 aylık enflasyon beklentilerinde ortalama ve medyan değerler sınırlı artış kaydetti. Önümüzdeki bir yılda faiz oranlarının yükseleceğini düşünenlerin oranı ağustostaki yüzde 63’ten yüzde 68’e çıktı. Katılımcılar bir yıl içinde hisse senedi fiyatlarının artmasını beklemeyi sürdürse de bu konudaki iyimserlik eylülde zayıfladı.

Ailelerin mevcut mali durumuna ilişkin değerlendirmeler de negatife döndü. Mali durumunun kötü olduğunu söyleyenlerin sayısı, iyi olduğunu belirtenleri geride bıraktı. Bu durum, sorunun dört yıl önce yöneltilmeye başlanmasından bu yana ikinci kez yaşandı. Ailelerin önümüzdeki altı aydaki mali durumuna ilişkin beklentiler de bir miktar geriledi. Gelecek 12 ay içinde ABD ekonomisinde resesyon yaşanacağını düşünenlerin oranı artarken, böyle bir ihtimali düşük görenlerin oranı azaldı.

Harcamalarda temkinli görünüm

Eylülde otomobil ve konut satın alma planları hafifçe geriledi. Dayanıklı tüketim ürünlerinde mobilya ve akıllı telefonlar en çok tercih edilen ürünler olmayı sürdürdü; buzdolabı ve televizyon alma planları ise altı aylık hareketli ortalamada azaldı. Diğer dayanıklı ürünlere yönelik planlarda da sınırlı bir düşüş görüldü.

Tüketicilerin harcama yapmayı planladığı başlıca hizmetler restoran, bar ve paket servis; yayın platformları, internet ve mobil iletişim; güzellik ve kişisel bakım; kamu hizmetleri ile sağlık hizmetleri oldu. Bunun dışındaki harcamalarda temel ihtiyaçlar ve düşük maliyetli kısa süreli keyifler öne çıktı. Kişisel seyahatlerde otel, sinema, uçak bileti ve eğlence parklarına yönelik isteğe bağlı harcama planları zayıflarken, konut bakımı, finansal hizmetler, tarihi alanlar ve müzelere ilişkin planlarda sınırlı artış görüldü.

Önümüzdeki altı ay içinde tatile çıkmayı planlayanların oranı yüzde 43’e yükseldi. Artış yalnızca yurt içi seyahatlerden kaynaklanırken, yurt dışı tatil planlarında gerileme yaşandı. Ekim ayına ilişkin Tüketici Güveni Endeksi sonuçlarının 27 Ekim’de açıklanması bekleniyor.