Yapay Zeka, NASA Arşivinde 1300’den Fazla Gizemli Gök Cismi Buldu
Yapay zeka, NASA’nın Hubble arşivinde 1300’den fazla sıra dışı gök cismi tespit etti. Bu keşif, astrofizik alanında yeni bir dönemi işaret ediyor.
Bir grup astronom, NASA’nın Hubble Uzay Teleskobu’na ait geniş veri arşivini, yapay zeka destekli bir yöntemle inceledi. Araştırma sürecinde, yaklaşık 100 milyon görüntü yalnızca iki buçuk günde analiz edilerek 1300’den fazla sıradışı gök cismi belirlendi. Bu nesnelerin 800’den fazlasının daha önce bilimsel kayıtlara geçmediği ifade edildi.
Araştırmada, çarpışan galaksiler, kütleçekimsel mercekler ve halka galaksiler gibi nadir kozmik yapılar dikkat çekti. Uzmanlar, Hubble gibi teleskopların ürettiği devasa veri miktarı nedeniyle bu tür nesnelerin tespitinin giderek zorlaştığını vurguladı.
Avrupa Uzay Ajansı’ndan (ESA) David O’Ryan ve Pablo Gómez, bu zorluğa çözüm olarak yapay zeka tabanlı bir araç geliştirdi. Araştırmacılar, insan gözünün aylar hatta yıllar alacak tarama sürecini çok kısa bir zaman diliminde gerçekleştiren bu aracı, Hubble Legacy Archive üzerinde test etti. Bu arşiv, Hubble’ın 35 yılı aşan görev süresi boyunca toplanmış on binlerce veri setini içeriyor.
Çalışmanın başyazarı David O’Ryan, Astronomy & Astrophysics dergisinde yayımlanan makalede, “Hubble Uzay Teleskobu’nun arşiv gözlemleri 35 yıla uzanıyor ve içinde astrofizik anomalilerin bulunabileceği gerçek bir hazine barındırıyor,” şeklinde açıklamalarda bulundu.
Araştırmacılar, AnomalyMatch adını verdikleri bir sinir ağı geliştirdi. Bu yapay zeka sistemi, insan beyninden esinlenerek nadir kozmik nesneleri tanıyacak şekilde eğitildi. AnomalyMatch, arşivdeki yaklaşık 100 milyon küçük görüntü parçasını taradı ve bu, Hubble arşivinin ilk kez sistematik bir biçimde astrofizik anomaliler açısından incelenmesi anlamına geliyor. Tarama işlemi yalnızca iki buçuk günde tamamlandı ve olası anomalilerin bir listesi oluşturuldu.
Son aşamada, yapay zekanın en sıra dışı olarak işaretlediği kaynaklar araştırmacılar tarafından incelendi. İnceleme sonucunda 1300’den fazla gerçek anomali doğrulandı; bunların 800’den fazlası bilim dünyası için tamamen yeni keşifler oldu. Keşfedilen anomalilerin büyük bir kısmı, birleşme veya etkileşim sürecindeki galaksilerden oluşuyor. Bu galaksiler alışılmadık şekiller alarak uzun yıldız ve gaz kuyrukları taşıyor.
Bir diğer önemli grup ise kütleçekimsel merceklerdir. Ön plandaki bir galaksinin kütle çekimi, arka plandaki uzak bir galaksiden gelen ışığı bükerek halka ya da yay şeklinde görüntüler oluşturuyor. Ekip ayrıca dev yıldız kümelerine sahip galaksiler, gazdan “dokunaçları” olan galaksiler ve kenardan görüldüğü için hamburger ya da kelebek şeklini andıran gezegen oluşum diskleri gibi birçok nadir örnek de buldu. En dikkat çekici bulgular ise mevcut sınıflara uymayan, tamamen gizemli nesneler oldu.
