Persepolis’in Yazarından Acı Haber: Marjane Satrapi Hayatını Kaybetti

Marjane Satrapi, 56 yaşında hayatını kaybetti. Persepolis ile tanınan sanatçının ölümü, dünya genelinde büyük bir üzüntü yarattı.

Fransız-İranlı yazar ve yönetmen Marjane Satrapi, 56 yaşında hayatını kaybetti. Grafik roman alanında önemli bir yere sahip olan Satrapi, özellikle İran Devrimi dönemindeki çocukluğunu anlattığı Persepolis eseriyle dünya çapında tanınmıştı. Bu eser, hem çok satan bir çizgi roman serisi olarak hem de Oscar’a aday gösterilen animasyon filmi ile geniş kitlelere ulaştı.

1969 yılında İran’ın Reşt kentinde doğan Satrapi, Tahran’da üst-orta sınıf bir ailede büyüdü. Babası mühendis, annesi ise moda tasarımcısıydı. 1979’daki İslam Devrimi sonrası yaşanan rejim değişikliği, çocukluğunu derinden etkiledi. Ailesi, onu rejimin baskılarından korumak amacıyla genç yaşta önce Avusturya’ya, ardından Fransa’ya gönderdi. 1994’te Fransa’ya yerleşen Satrapi, 2006 yılında Fransız vatandaşlığına geçti.

2000 yılında yayımlanan Persepolis, devrim sonrası İran’da büyüyen asi bir genç kızın hikayesini anlatıyordu. Bu eser, dünya genelinde milyonlarca kopya satarak Batılı okuyucuların İran toplumuna dair önyargılarını sorgulamalarına neden oldu. Satrapi, 2024 yılında The Guardian‘a verdiği bir röportajda, “Amacım Batılı okuyucuların İranlıların aslında kendileri gibi insanlar olduğunu fark etmelerini sağlamaktı,” demişti.

Satrapi, Vincent Paronnaud ile birlikte yönettiği Persepolis animasyon filmi ile 2007 Cannes Film Festivali’nde Jüri Ödülü’nü kazandı ve 2008’de En İyi Animasyon Filmi dalında Oscar’a aday gösterildi. Bu ödül, onu bu alanda Oscar’a aday olan ilk kadın yönetmen yaptı.

Sanatçının ölümü, Fransa ve dünya genelinde büyük bir üzüntü yarattı. Aile yakınlarının AFP’ye verdiği bilgiye göre, Satrapi, bir yıl kadar önce hayatının aşkı olan eşi Mattias Ripa’yı kaybettikten sonra derin bir üzüntü yaşadı. Ripa, 8 Nisan 2025’te yaşamını yitirmişti.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Satrapi için “Çocukluğunu evrensel bir masala dönüştüren büyük bir sanatçı” ifadelerini kullanarak, onun eserlerinin okuyucular üzerinde bıraktığı derin etkiyi vurguladı. Élysée Sarayı da Satrapi’nin Fransız kültürünün önemli bir figürü olduğunu ve çalışmalarının evrensel bir mesaj taşıdığını belirtti.

Fransa Ulusal Meclisi Başkanı Yaël Braun-Pivet, sosyal medyada yaptığı paylaşımda, “Marjane Satrapi, çalışmalarını bir özgürlük eylemine dönüştürmüştü. Persepolis ile İran devrimine bir yüz ve ses vermiş, kadınların özgürlüğü ve onuru mücadelesini gururla taşımıştı. Fransa, muazzam bir sanatçıyı kaybetti,” dedi. Yazar Margaret Atwood da, “Persepolis muazzam bir etki yaratmıştı. Marjane Satrapi sadece yazmadı, tüm bunları yaşadı,” şeklinde bir taziye mesajı paylaştı.

Satrapi, yaşamı boyunca İran’daki rejime karşı açık sözlü bir eleştirmen olarak tanındı ve kadın hakları mücadelesini sanatının merkezine koydu. 2022 yılında Mahsa Amini’nin başörtüsü kurallarını ihlal ettiği gerekçesiyle gözaltında öldürülmesinin ardından başlayan protestoları desteklemek amacıyla Kadın, Yaşam, Özgürlük adlı bir grafik roman derlemesine öncülük etti. Bu süreçte, rejimden tehditler aldığını ancak korkmadığını ifade etti.

Sanatçı, geçen yıl Fransa’nın en yüksek devlet nişanı olan Legion d’Honneur’ü, ülkesinin İran ile olan diplomatik ilişkilerindeki “ikiyüzlülüğü” gerekçe göstererek reddetmişti. Radioactive (2019, Rosamund Pike ile), Chicken With Plums (2011) ve The Voices (2014, Ryan Reynolds ile) gibi çeşitli uzun metrajlı filmleri de bulunan Satrapi’nin vefatı, kültür dünyasında derin bir boşluk bıraktı.