Memet Baydur’un ‘Kamyon’ Oyunu: Türkiye’nin Yüzleşmesi
Memet Baydur’un ‘Kamyon’ oyunu, Türkiye’nin geçmiş ve bugünü arasındaki köprüleri kuruyor.
Türk sinemasının ve tiyatrosunun önemli isimlerinden Memet Baydur’un 1990’larda kaleme aldığı ve sahnelenmeye başlayan ‘Kamyon’ oyunu, Türkiye’nin geçmişten günümüze uzanan gerçekçi bir yansımasını sunuyor. Şişli Tiyatrosu’nda gerçekleştirilen prömiyer, bugünün Türkiye’sinde geçmişin izlerinin hala ne denli etkili olduğunu gözler önüne seriyor.
Oyun, Gaziantep’ten İstanbul’a giden bir nakliye kamyonunun, kırsal bir alanda arızalanmasıyla başlıyor. Şoför, muavin ve iki hamal, kendilerini kurtaracak tamirciyi beklerken, olaylar gelişiyor. Bu süreçte, köyden kente göç hareketinin en yoğun dönemlerinde yaşananları ve bu durumun bireyler üzerindeki etkilerini derinlemesine ele alıyor.
Baydur, oyunu ‘Bahçıvan İbrahim’e, Araç Köyü’nden Gülizar’a ve yerinden yurdundan edilmiş tüm köylülere ithaf ederek, köylü-kentli çatışması, kimlik arayışları ve toplumsal adaletsizlikler gibi temaları işliyor. Oyun, ‘Buradayız ve bir aradayız, bir kurtarıcı beklemenin anlamı yok’ mesajını veriyor. Yeni temsilde, Gezi direnişi sırasında popülerleşen ‘Entarisi Ala Benziyor’ türküsünün güncellenmiş hali de bu umudu pekiştiriyor.
Şişli Tiyatrosu’nda sahnelenen oyunda, Necati karakterine Mehmet Okuroğlu, Abuzer’e Selçuk Delipınar, Recep’e Oğuzhan Yörük, Şaban’a ise Ümit İlban hayat veriyor. Oyundaki ‘Yanbolu köylüleri’ karakterleri, bu versiyonda iki kadın olarak sahne alıyor. Zeynel ve Zülfü karakterleri, Zeynep ve Zülfüye olarak yeniden yorumlanmış. Yönetmen Şenol Önder, dramaturji ise Arzu Önder’e ait. Başak Kalkan, aynı zamanda yönetmen yardımcısı olarak da görev alıyor.
Sahnedeki derme çatma kamyon, sadece bir araç değil, Türkiye’nin günümüzdeki ekonomik ve siyasi karmaşasının bir sembolü olarak da algılanabilir. Işık ve ses tasarımı, oyunun atmosferine uygun bir şekilde hazırlanmış, izleyiciye Anadolu’nun kırsal kesiminde mahsur kalmış bir köylü gibi hissettirecek bir deneyim sunuyor.
Oyun, 16, 24 ve 31 Ocak tarihlerinde saat 20.30’da Şişli Tiyatrosu’nda yeniden sahnelenecek.
Prömiyer sonrası, yönetmen Şenol Önder ve başrol oyuncusu Mehmet Okuroğlu ile oyunun günümüz Türkiye’sine yansımaları üzerine bir sohbet gerçekleştirdik. Önder, ‘Kamyon’un temasının bekleyiş, anlam arayışı, sosyal sınıf farkları ve dayanışma olduğunu belirtti. Bugün, bu temaların ekonomik eşitsizlik, göç ve toplumsal beklentiler açısından da değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Okuroğlu ise, Baydur’un köyden kente göçün etkilerini ele alan bu eserinin hala güncel olduğunu, umudun bir kahramana değil, halkın birbirine tutunmasına bağlı olduğunu ifade etti.
