ABD, Yunanistan, Kıbrıs ve İsrail, Doğu Akdeniz’de Enerji Ortaklığı Kurdu
ABD, Yunanistan, Kıbrıs ve İsrail, Doğu Akdeniz’de enerji iş birliğini güçlendirmek için yeni bir ortaklık anlaşması imzaladı.
ABD, Güney Kıbrıs, Yunanistan ve İsrail, Doğu Akdeniz’deki enerji iş birliğini güçlendirmek amacıyla yeni bir anlaşmaya imza attı. Houston’da gerçekleştirilen “3+1 Doğu Akdeniz Enerji Bakanlar Diyaloğu” toplantısında, Doğu Akdeniz Enerji Merkezi’nin (Eastern Mediterranean Energy Center – EMEC) kurulmasına yönelik bir Niyet Beyannamesi imzalandı.
Bu gelişme, Türkiye ile Yunanistan arasında süregelen yetki tartışmalarının artış gösterdiği bir dönemde gerçekleşti. Yunanistan, Türkiye ile başa çıkmakta zorlandığı için yeni müttefikler edinmeye çalışıyor. Bu bağlamda, Güney Kıbrıs ve İsrail ile birlikte ABD de bu ortaklığa dahil oldu.
ABD Enerji Bakanlığı’nın açıklamasına göre, yeni ortaklık doğalgaz geliştirme, sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) altyapısı, enerji taşıma ağları, elektrik şebekesi güvenilirliği, kritik altyapı dayanıklılığı ve yeni teknolojiler gibi çeşitli alanlarda iş birliği yapmayı hedefliyor. Houston’un seçilmesi, Doğu Akdeniz ülkelerinin yetkililerini ABD enerji sektörü ve teknik uzmanlığı ile bir araya getirmeyi amaçlıyor.
Taraflar, önümüzdeki aylarda enerji güvenliği, açık deniz doğal gaz geliştirme, altyapı, yenilik ve araştırma konularında hedef ve eylemleri belirlemek için bir dizi çalışma grubu toplantısı yapacak.
Bu girişim, Türkiye’nin dışında şekillenen bir enerji ekseninin yeni bir kurumsal ayağı olarak değerlendiriliyor. Türkiye, bu konuda gerekli adımları atması bekleniyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, geçtiğimiz günlerde yaptığı bir konuşmada, Türkiye’nin yok sayılmasına asla müsaade etmeyeceklerini vurguladı.
Erdoğan, “Akdeniz’de, özellikle Kıbrıs Adası’nda bir fitne ateşinin yakılmak istendiğini görüyoruz. İhtirasları cüsselerini fazlasıyla aşan bazı yapılar, Siyonizm’in taşeronluğunu üstlenmişler; güya Doğu Akdeniz’de birtakım hayallerin peşine düşmüşler. Kimse macera peşinde koşmasın. Eğer Doğu Akdeniz’de Türkiye’nin ve Kıbrıs Türkü’nün haklarına kastedilirse cevabımız çok sert olur,” ifadelerini kullandı.
Bu anlaşmanın ardından, Türkiye’nin dışlandığı EastMed (Doğu Akdeniz Doğal Gaz Boru Hattı) projesi yeniden gündeme geldi. Bu proje, Doğu Akdeniz’deki hidrokarbon kaynaklarını Türkiye’yi bypass ederek Avrupa’ya taşımayı hedefliyordu. Ancak Türkiye’nin kararlı tutumu, projenin işlevsiz hale gelmesine neden oldu.
Yunanistan, Güney Kıbrıs ve İsrail tarafından planlanan bu proje, başlangıçta ABD ve Avrupa Birliği tarafından destekleniyordu. Ancak Türkiye, Libya ile imzaladığı Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılması Anlaşması ile bu projeye hukuki bir engel getirdi. Türkiye, Doğu Akdeniz’deki haklarını korumak için askeri ve diplomatik adımlar atarak bölgedeki etkinliğini artırdı.
Sonuç olarak, Türkiye’nin kararlılığı, EastMed projesinin güvenlik riskleri ve yüksek maliyetleri nedeniyle desteklenemez hale gelmesine yol açtı. 2022 yılında ABD’nin projeden desteğini çekmesiyle, ortaklar geri adım atmak zorunda kaldı ve EastMed projesi tarihin raflarına kaldırıldı.
